• Damir

Komitet Badań nad migracjami. Polskiej Akademii Nauk.



Przekroczenie granicy i złożenie wniosku o nadanie ochrony międzynarodowej


Postępowanie o nadanie statusu uchodźcy w Polsce rozpoczyna złożenie przez cudzoziemca stosownego wniosku w tym zakresie, który jest przyjmowany przez funkcjonariusza Straży Granicznej (SG). Najczęściej procedura ta odbywa się na granicy. Możliwe jest jednak także złożenie wniosku po przekroczeniu granicy, już na terytorium Polski, ale jest to sytuacja raczej wyjątkowa. Może ona mieć miejsce w dwóch przypadkach. Po pierwsze, w przypadku tzw. uchodźców sur place – gdy ktoś przebywa poza granicami państwa pochodzenia i wyjechał z niego z różnych przyczyn, ale w międzyczasie w państwie tym drastycznie zmieniła się sytuacja polityczna czy też wybuchła wojna, co spowodowało, że powrót do ojczyzny mógłby być dla takiej osoby zagrożeniem. Druga sytuacja – częstsza – ma miejsce, gdy cudzoziemiec wjechał do danego kraju nielegalnie i będąc już na jego terenie zgłosił się do organu (w polskim przypadku do Straży Granicznej), chcąc złożyć wniosek o ochronę międzynarodową. W takim przypadku wniosek ten nie tylko należy przyjąć, ale dodatkowo – zgodnie z art. 31 ust. 1 Konwencji Genewskiej – cudzoziemiec nie powinien być karany za nielegalne przekroczenie granicy. Wynika to stąd, że należy zagwarantować uchodźcom możliwość ucieczki z państwa, w którym grozi im niebezpieczeństwo, oraz przejazdu przez państwa, których za bezpieczne dla siebie nie uznają. Do uniknięcia odpowiedzialności za nielegalne przekroczenie granicy nie jest wymagany zatem przyjazd bezpośrednio z państwa pochodzenia. Możliwe jest także podróżowanie przez kolejne kraje, o ile zatrzymanie się w nich i uzyskanie ochrony jest niemożliwe. Trzeba także pamiętać, że czasem nielegalne przekroczenie granicy może być jedynym sposobem na dostanie się na terytorium Unii Europejskiej. Warto jednak zaznaczyć, że w przypadku nielegalnego wjazdu, cudzoziemiec powinien złożyć wniosek o ochronę międzynarodową niezwłocznie, a np. nie dopiero po kilku latach nieudokumentowanego pobytu. Należy podkreślić, że wniosek o nadanie ochrony międzynarodowej na granicy może złożyć każdy cudzoziemiec, w tym także taki, który nie posiada dokumentów uprawniających do przekroczenia granicy, czyli wizy, a w skrajnym przypadku nawet paszportu. Obowiązkiem funkcjonariuszy SG jest taki wniosek przyjąć, co powinno być potwierdzone wypełnieniem specjalnego formularza (określonego w art. 26 ust. 3 u.u.c.o.). W praktyce od lata 2015 roku istnieją nasilające się problemy związane z przyjmowaniem wniosków składanych na polsko-białoruskim przejściu granicznym w Terespolu. Badania organizacji pozarządowych pokazują, że funkcjonariusze SG „nie słyszą” deklaracji cudzoziemców i wielokrotnie odmawiają im wjazdu, zmuszając do powrotu na Białoruś. Rekordziści zostali zawróceni w ten sposób ponad 60 razy zanim w końcu przyjęto od nich wniosek statusowy. Problemem, o który rozbija się prawny spór w tym zakresie, jest to, od jakiego momentu należy uznać, że cudzoziemiec złożył wniosek o ochronę międzynarodową – od chwili złożenia przez niego oświadczenia w tym zakresie (czyli wyartykułowania powodu wyjazdu z obawy przed prześladowaniem lub wprost nazwania, że chce się ubiegać o ochronę) czy też dopiero od formalnego przyjęcia wniosku przez funkcjonariusza SG21. Przepisy tzw. dyrektywy proceduralnej w tezie 27 zawartej w preambule do tego aktu wprost uznają, że decydująca jest deklaracja chęci ubiegania się o ochronę – od momentu jej złożenia cudzoziemcowi powinny przysługiwać wszystkie uprawnienia osoby wnioskującej o nadanie statusu uchodźcy. Podobne stwierdzenie, zakładające, że wyrażenie woli ubiegania się o ochronę w dowolny sposób powinno być traktowane równoznaczne ze złożeniem wniosku statusowego, zawierają wytyczne Europejskiego Urzędu Wsparcia w dziedzinie Azylu (EASO). Zatem sporządzenie formularza zawierającego formalny wniosek jest jedynie czynnością techniczną, która, choć powinna być dokonana niezwłocznie po wyrażeniu woli, może być jednak dokonana później (co nawet wprost dozwalają w niektórych sytuacjach polskie przepisy w art. 28 u.u.c.o.). Ponadto stosowanie praktyk uniemożliwiających złożenie wniosku statusowego jest uznawane za naruszenie przepisów Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.


link na cały dokument - https://instytucja.pan.pl/images/2018/wydzialy/w1/Uchod%C5%BAcy_w_Polsce_ekspertyza_KBnM_PAN.pdf

3 wyświetlenia

lomzaczr@gmail.com 

Tel: +48 729 475 811

pomoc uchodźcy praca mieszkanie wiadomości legalizacja pobytu

2018. Damir